Reizen voor en na het internet

Een wereldreis in 1990, zo anders dan nu

In 1990 maakten mijn Zwitserse vriendin (die ik in Egypte had ontmoet) en ik een wereldreis. We hadden geld gespaard en op jonge leeftijd onze banen opgezegd om de wereld te zien. Bijna twee jaar lang reisden we met een rugzak van Mexico-Stad, over land door Midden- en Zuid-Amerika, via Tahiti, Nieuw-Zeeland, Australië, Indonesië en Maleisië naar Bangkok. Pure vrije tijd, zonder werk. Het was een geweldige tijd en iets om nooit te vergeten. De enige zorgen die je had, waren hoe je naar de volgende locatie kwam, wat je daar moest doen en waar je moest eten en slapen.

Natuurlijk hadden we een beperkt budget en verbleven we alleen in hotels zonder sterren en maakten we waar mogelijk gebruik van het openbaar vervoer over land. Tijdens vijf zomermaanden in de Stille Zuidzee kampeerden we in een kleine tent. We reisden goedkoop, maar leerden ook duiken in Belize, spotten quetzals in het nevelwoud van Costa Rica, bezochten Venezuela vóór de economische crisis en verkenden unieke locaties zoals de unieke Galapagoseilanden, de prachtige watervallen van Iguazu, het afgelegen Paaseiland en het paradijselijke eiland Bora Bora. We liftten door Nieuw-Zeeland en beklommen de heilige Uluru (Ayers Rock).

Meer mensen hebben op deze manier gereisd, het is niet langer uitzonderlijk. Maar vandaag de dag is het niet langer mogelijk of noodzakelijk om te reizen zoals wij dat deden, en dat alleen al vanwege de periode: 1990-1992. Dit was vlak voor de komst van internet en lang voordat smartphones en sociale media het reizen volledig veranderden en massatoerisme echt mogelijk maakten.

Het toerisme zag er in die tijd heel anders uit

Toerisme en reizen zijn aanzienlijk veranderd sinds onze wereldreis. Ter herinnering aan de goede oude tijd…

• Vliegtuigen hadden een rook- en een niet-rokengedeelte. Bij het inchecken op de luchthaven moest je aan de stewardess doorgeven of je rookte of niet en werd er een stoel voorin of achterin het vliegtuig voor je gereserveerd. Sinds 1990 is roken bij alle luchtvaartmaatschappijen wereldwijd verboden.
• We hielden contact met onze familie om ze te laten weten waar we waren en dat we veilig waren, of om ze te feliciteren met hun verjaardag. We moesten een telefoon met een vaste lijn vinden waar je naar het buitenland kon bellen en dan werd er óf US$ 1 tot $ 5 per minuut in rekening gebracht, óf we belden met een collect call en lieten hen betalen.
• Onze vrienden en familie hielden graag contact met ons en ze stuurden ons post naar het hoofdpostkantoor in een grote stad (Poste Restante) óf naar de Zwitserse of Nederlandse ambassade. We bezochten verschillende consulaten om onze post op te halen en dat was leuk. Nog niet veel mensen reisden zoals wij en we waren welkom voor een kopje thee of koffie en een praatje.
• Fotograferen is een must om mooie herinneringen aan locaties, ervaringen en gezichten vast te leggen. Wij gebruikten een typische analoge Canon-camera met verwisselbare lenzen, waar je een rolletje film in stopt, 36 foto's maakt, het laat ontwikkelen bij de fotozaak, hoopt op het beste en $1 per foto betaalt. We gaven onze vele rolletjes door aan betrouwbare (?) medereizigers in Zwitserland om mee naar huis te nemen in het vliegtuig, omdat we de post niet vertrouwden. Let op: de uitdrukking "een selfie maken" bestond toen nog niet!
• Het maken van reisfilms tijdens een wereldreis was bijna onmogelijk, omdat de camera's en banden erg groot, mechanisch en onhandig waren om mee te nemen en de kwaliteit niet echt geweldig was. (Digitale) camera's of telefoons met deze mogelijkheid waren nog niet uitgevonden.

• Om de volgende bestemming of accommodatie te vinden, gebruikten we reisgidsen zoals Lonely Planet of het South America Handbook. Deze waren geschreven door mensen die er vermoedelijk waren geweest en positieve of negatieve recensies schreven over bestemmingen, markten, hotels of restaurants. Omdat de meeste reizigers hetzelfde boek gebruikten, waren deze gidsen behoorlijk krachtig: een goede recensie kon veel omzet genereren. Natuurlijk waren de recensies niet helemaal betrouwbaar of actueel, omdat ze minstens een jaar geleden waren gepubliceerd en mogelijk zeer subjectieve (gesponsorde) input bevatten. Met reizigers praten over waar je naartoe ging of vandaan kwam, was niet alleen leuk, maar ook erg informatief.
• Voor boekingen van welke aard dan ook moesten we 2-3 dagen voor vertrek naar een reisbureau of naar het bus- of treinstation gaan om het ticket persoonlijk op te halen. In Midden- en Zuid-Amerika spreken mensen Spaans en Portugees. Weinig mensen spraken destijds Engels. We volgden 6 weken individuele Spaanse lessen in het prachtige Antigua Guatemala en verbleven aan het begin van onze reis bij lokale families om dit obstakel te overwinnen. Hoewel ik de taal absoluut niet vloeiend spreek, kan ik nog steeds goed Spaans spreken, een waardevolle vaardigheid.

• We moesten een beetje in contact blijven met de wereld en hadden daarom een kleine kortegolfradio bij ons waarmee we naar de "Deutsche Welle" (DW) konden luisteren, met nieuws in de – voor ons – vertrouwde Duitse taal. Kranten berichtten meestal over lokaal nieuws of politiek, in het Spaans, of waren net zo duur als een maaltijd…
• We hadden reischeques ter waarde van US$ 25.000 bij ons, verstopt in een zakje onder een T-shirt (omgerekend US$ 50.000 in 2025). Maandenlang had je behoorlijk wat geld nodig voor dagelijkse uitgaven zoals eten, bus, accommodatie en attracties. Online bankieren bestond nog niet. Reischeques van American Express en Thomas Cook waren duur, maar werden algemeen geaccepteerd bij lokale banken en waren verzekerd tegen diefstal en verlies. We hadden wel een creditcard en een moeder thuis voor noodgevallen.
• Na elke reis naar een verre bestemming – inclusief deze wereldreis – deelden we herinneringen met vrienden en familie thuis. Ik kan me nog verschillende diavoorstellingen herinneren met een projector, bier, chips, glimlachen, veel vragen en meer. Sommige reizigers verdienden zelfs wat extra geld / financierden toekomstige reizen door hun reis te promoten, een locatie te huren en entreegeld te vragen om hun dia's te bekijken en reisverhalen in levende lijve te horen.

Reizen met internet in een digitale wereld

Dat waren andere tijden. Voor de generatie onder de 30 klinkt dit misschien als een vervlogen tijd, maar zo lang geleden is het nog niet. Het internet en het world wide web kwamen pas halverwege de jaren negentig op gang. Vóór Google, Facebook, Amazon en Wikipedia was er een ander leven met gedrukte encyclopedieën, echte vrienden en persoonlijke gesprekken, zonder mobiele telefoon, zonder de hele dag online te zijn of spelletjes te spelen, zonder hordes mobiele-telefoonzombies die de weg overstaken.

De digitale revolutie en het internet veranderden de wereld compleet. We zijn nu allemaal verbonden, of we dat nu willen of niet. Ons dagelijks leven is gevuld met technologie. En er komt nog meer.

• Het world wide web in combinatie met sociale media, e-mailen en chatten maakt communicatie en het delen van informatie en ervaringen wereldwijd een fluitje van een cent. Normale telefoons met vaste lijnen zijn overbodig geworden.
• Websites en online betalingen maken het boeken of kopen van bijna alles mogelijk. E-commerce en wereldwijde verzending hebben hun plaats in het winkelproces gevonden.
• Veilig online bankieren en elektronisch geld versturen vanuit huis wordt nu dagelijks door jong en oud gedaan. Dit was een grote stap voorwaarts, mogelijk gemaakt door fantastische internettechnologie.
• Uitstekende smartphones en digitale camera's hebben een revolutie teweeggebracht in het maken van foto's, video's en beeldbewerking, vooral op reis, waar we graag kleine, lichte en draagbare apparaten hebben.

Gemakkelijk reizen, massatoerisme

Reizen en toerisme zijn compleet veranderd door reiswebsites, online reisbureaus (OTA's), vergelijkingsplatforms, blogs, vertaaltools en apps zoals Google Maps en YouTube. Je kunt nu de meeste bestemmingen bekijken voordat je je koffers pakt en die plaatsen bekijken voor anderen die in je voetsporen treden.


Reizen is gemakkelijk, betaalbaar en mainstream geworden. Het is zo gemakkelijk om je voor te bereiden op je volgende avontuur, of het nu gaat om een georganiseerde reis, cruise, expeditie of een zelfgeorganiseerde reis. Georganiseerde reizen zijn natuurlijk het gemakkelijkst: je ziet meer in minder tijd, maar het is ook niet moeilijk om je eigen hotels, vervoer en activiteiten te boeken. Het internet en de rest van de wereld zijn altijd binnen handbereik.


Steeds meer mensen reizen. Toenemende welvaart en mobiliteit, vooral in Aziatische landen, hebben het fenomeen van overtoerisme gecreëerd. Sommige bestemmingen zijn zo druk geworden dat het een probleem is geworden voor de lokale bevolking. Huisvestingskosten, een tekort aan drinkwater en afval zijn slechts enkele van de problemen. Vooral grote cruiseschepen zijn niet meer overal welkom.

Digitale nomaden

Veel kantoorbanen zijn internetgebaseerd, waarbij het werk draait om websites en apps. Mensen verdienen hun geld met software, marketing en online content. Functietitels zoals Digital Marketeer en Influencer zijn relatief nieuw. AI zal nog meer mogelijkheden bieden. Je werkgever en klant kunnen overal zijn. Als je avontuurlijk genoeg bent, gekwalificeerd en op afstand kunt werken, kun je overwegen om ergens in een mooie omgeving te gaan wonen, zoals het Caribisch gebied, Thailand, Vietnam, Bali, Spanje of Portugal, en daar te werken. Of beter nog: verplaats je tussen locaties en zie de wereld!


Om je brood te verdienen, heb je niet altijd een baan nodig. Een goed bezochte website of online video (YouTube) kan voldoende adverteerders aantrekken om je rekeningen te betalen. Sommige reizigers combineren plezier met werk, schrijven verhalen en creëren content met hun GoPro-camera's tijdens hun reis. Ze kunnen lang onderweg zijn zonder dat het hen veel geld kost.